ตามการกำกับของสำนักงานคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย (คปภ.) ประกันชีวิต คือ สัญญาประกันภัยที่บริษัทประกันชีวิตตกลงจะจ่ายเงินจำนวนหนึ่งที่แน่นอน (เรียกว่า จำนวนเงินเอาประกันภัย) ให้แก่ผู้รับประโยชน์ เมื่อผู้เอาประกันภัยเสียชีวิตลง หรือเมื่อผู้เอาประกันภัยมีชีวิตอยู่จนถึงครบกำหนดตามสัญญา โดยผู้เอาประกันภัยจะต้องจ่ายเบี้ยประกันภัยให้แก่บริษัทประกันชีวิตตามจำนวนและระยะเวลาที่กำหนดไว้ในสัญญา

ผลิตภัณฑ์ประกันชีวิตในประเทศไทย โดยทั่วไปสามารถแบ่งออกได้เป็นประเภทหลักๆ ดังนี้:

1. ประกันชีวิตแบบชั่วระยะเวลา (Term Life Insurance):
ลักษณะ: ให้ความคุ้มครองชีวิตในช่วงระยะเวลาที่กำหนด เช่น 5 ปี 10 ปี หรือ 20 ปี หากผู้เอาประกันภัยเสียชีวิตภายในระยะเวลาที่กำหนด บริษัทประกันจะจ่ายเงินเอาประกันภัยให้แก่ผู้รับประโยชน์ หากผู้เอาประกันภัยมีชีวิตอยู่จนสิ้นสุดระยะเวลาคุ้มครอง สัญญาจะสิ้นสุดลงโดยไม่มีมูลค่าเงินสดคืน (ยกเว้นบางแบบที่มีเบี้ยประกันคืน)
ข้อดี: เบี้ยประกันภัยต่ำเมื่อเทียบกับแบบอื่นๆ เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการความคุ้มครองสูงในช่วงระยะเวลาสั้นๆ หรือมีงบประมาณจำกัด เช่น ผู้ที่เป็นหัวหน้าครอบครัวและมีภาระหนี้สิน

2. ประกันชีวิตแบบตลอดชีพ (Whole Life Insurance):
ลักษณะ: ให้ความคุ้มครองชีวิตตลอดชีพ หรือจนถึงอายุ 90 หรือ 99 ปี (แล้วแต่แบบประกัน) บริษัทประกันจะจ่ายเงินเอาประกันภัยให้แก่ผู้รับประโยชน์เมื่อผู้เอาประกันภัยเสียชีวิต ไม่ว่าจะเสียชีวิตเมื่อใดก็ตาม
ข้อดี: สร้างหลักประกันระยะยาวให้ครอบครัว มีมูลค่าเงินสดสะสมในกรมธรรม์ ซึ่งสามารถนำมาใช้ยามจำเป็นได้ เช่น กู้ยืม หรือเวนคืนกรมธรรม์

3. ประกันชีวิตแบบสะสมทรัพย์ (Endowment Insurance):
ลักษณะ: เป็นการผสมผสานระหว่างความคุ้มครองชีวิตและการออมเงิน บริษัทประกันจะจ่ายเงินเอาประกันภัยให้แก่ผู้รับประโยชน์เมื่อผู้เอาประกันภัยเสียชีวิต หรือจ่ายเงินคืนตามกรมธรรม์เมื่อผู้เอาประกันภัยมีชีวิตอยู่จนครบกำหนดสัญญา โดยระหว่างสัญญาก็อาจมีเงินคืนตามระยะเวลาที่กำหนดด้วย
ข้อดี: ช่วยสร้างวินัยในการออม มีเงินก้อนคืนเมื่อครบกำหนดสัญญาพร้อมความคุ้มครองชีวิต เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการออมเงินระยะกลางถึงยาว และต้องการความคุ้มครองชีวิตควบคู่ไปด้วย

4. ประกันชีวิตแบบบำนาญ (Annuity Insurance):
ลักษณะ: เน้นการวางแผนเพื่อใช้เงินหลังเกษียณอายุ ผู้เอาประกันภัยจะชำระเบี้ยประกันภัยในช่วงระยะเวลาทำงาน และบริษัทประกันจะจ่ายเงินคืนเป็นรายงวด (เรียกว่า เงินบำนาญ) ให้แก่ผู้เอาประกันภัยเมื่อถึงวัยเกษียณตามที่กำหนดไว้ในสัญญา
ข้อดี: สร้างหลักประกันรายได้ที่แน่นอนหลังเกษียณ ช่วยให้สามารถวางแผนการเงินในวัยชราได้อย่างมั่นคง

5. ประกันชีวิตควบการลงทุน (Investment-Linked Life Insurance หรือ Unit-Linked):
ลักษณะ: เป็นประกันชีวิตที่ให้ทั้งความคุ้มครองชีวิตและโอกาสในการลงทุน ผู้เอาประกันภัยสามารถเลือกจัดสรรเบี้ยประกันภัยส่วนหนึ่งไปลงทุนในกองทุนรวมต่างๆ ที่บริษัทประกันจัดเตรียมไว้ให้ โดยผลตอบแทนขึ้นอยู่กับผลการดำเนินงานของกองทุนที่เลือก
ข้อดี: มีความยืดหยุ่นสูง สามารถปรับเปลี่ยนสัดส่วนการลงทุนและความคุ้มครองได้ มีโอกาสได้รับผลตอบแทนที่สูงกว่าประกันชีวิตแบบดั้งเดิม แต่ก็มีความเสี่ยงจากการลงทุนเช่นกัน

6. สัญญาเพิ่มเติม (Riders):
ลักษณะ: เป็นสัญญาที่ซื้อเพิ่มเติมจากกรมธรรม์ประกันชีวิตหลัก เพื่อขยายความคุ้มครองให้ครอบคลุมมากยิ่งขึ้น เช่น สัญญาเพิ่มเติมคุ้มครองสุขภาพ (ค่ารักษาพยาบาล), สัญญาเพิ่มเติมคุ้มครองโรคร้ายแรง, สัญญาเพิ่มเติมคุ้มครองอุบัติเหตุ, หรือสัญญาเพิ่มเติมชดเชยรายได้
ข้อดี: ช่วยบริหารจัดการความเสี่ยงที่หลากหลายได้ในกรมธรรม์เดียว ทำให้ได้รับความคุ้มครองที่ตรงตามความต้องการเฉพาะบุคคล

ข้อดีโดยรวมของการทำประกันชีวิต:

สร้างหลักประกันให้ครอบครัว: หากเกิดเหตุการณ์ไม่คาดฝัน ผู้รับประโยชน์จะได้รับเงินก้อนเพื่อใช้เป็นค่าใช้จ่ายที่จำเป็น หรือเป็นทุนการศึกษาบุตร ทำให้ครอบครัวไม่เดือดร้อน
เป็นเครื่องมือในการออมเงินและสร้างวินัยทางการเงิน: โดยเฉพาะประกันชีวิตแบบสะสมทรัพย์และแบบบำนาญ
เป็นแหล่งเงินทุนยามฉุกเฉิน: กรมธรรม์ประกันชีวิตบางแบบมีมูลค่าเงินสดที่สามารถกู้ยืมมาใช้ได้
ช่วยในการวางแผนภาษี: เบี้ยประกันชีวิตสามารถนำไปลดหย่อนภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาตามเงื่อนไขที่กรมสรรพากรกำหนด
สร้างความมั่นคงทางการเงินในระยะยาว: ช่วยให้สามารถวางแผนอนาคตได้อย่างมั่นใจ ไม่ว่าจะเป็นการวางแผนเพื่อการเกษียณ หรือการส่งต่อมรดก